(59) Ontdekking: de fles van Vlissingen was een veldfles

Op woensdag 4 oktober 1369 schreef het stadsbestuur Vlissingen een brief aan het stadsbestuur van Antwerpen. De brief was met geschoolde hand geschreven op perkament en voorzien van het stadszegel van Vlissingen. In het midden van het zegel was een veldfles afgebeeld zoals die in de veertiende eeuw werd gebruikt door reizigers en pelgrims. Vanwege het veer naar Vlaanderen, waarmee al sinds de tijd dat het eiland nog Vlaams grondgebied was, reizigers over de steeds breder wordende Honte werden verplaatst, maar ook omdat Vlissingen een bedevaartsoord was, waren dit soort flessen niet meer weg te denken uit het stadsbeeld. De fles op het zegel was omringd door zes ronde versieringen met ieder drie, rondom een knop gerangschikte blaadjes die doen denken aan een driebladerige klaver en waarschijnlijk bedoeld waren als versiering in de gotische stijl, een zogenaamde driepas. Rondom de blaadjes woekerden kleine takjes groen. De rand van het zegel, dat was gegoten in groene was, vermeldde de naam van de stad. Het zegel was van een zeer verfijnde kwaliteit en dat was opmerkelijk, omdat Vlissingen ondanks haar stadsrechten die in 1315 waren toegekend door graaf Willem III, nog steeds het karakter en aanzien had van een eenvoudig vissersdorp. Er waren geen stadsmuren, wallen of grachten en er woonden hooguit 300 mensen.

De brief zelf was kort: de bestuurders van Vlissingen verklaarden dat de Antwerpenaren al 54 jaar verse en gezouten haring kochten van Vlissingse vissers. Zij wezen daarbij op de lange geschiedenis van deze handelsrelatie en op het wederzijds vertrouwen dat was ontstaan. De vondst van de brief en het zegel is zeer belangrijk voor de geschiedschrijving van Vlissingen. Tot nu toe werd aangenomen dat de koppeling tussen stad en fles, op fabels en sterke verhalen berustte. Het nu ontdekte stadszegel geeft in ieder geval zekerheid over het bestaan van deze connectie en zegt tevens iets over de redenen waarom de stad dit gebruiksvoorwerp in de loop van de veertiende eeuw als het belangrijkste symbool van de stad ging beschouwen: het drukke verkeer van mensen, vooral reizigers, maar ook pelgrims, langs de Vlissingse haven.

Afbeelding: Het stadszegel van Vlissingen uit 1369 waarop duidelijk een veldfles is te zien  (Bron: Stadsarchief Antwerpen)